Η
ανακάλυψη της τοξικής καρκινογόνας ακρυλαμίδης στην επεξεργασμένη τροφή
του σύγχρονου ανθρώπου: Από πολλές δεκαετίες ήταν γνωστό ότι κατά το
ψήσιμο πολλών τροφίμων (ιδιαίτερα κατά το τηγάνισμα, το κάπνισμα, το
ψήσιμο στη σούβλα ή στα κάρβουνα, κ.λπ.), σχηματίζονται διάφορες
καρκινογόνες και τοξικές ουσίες.
Οι περισσότερες από αυτές τις ουσίες
είναι αποτέλεσμα της διάσπασης, συμπύκνωσης ή/και πολυμερισμού
πρωτεϊνών, αμύλου, λιπών, σακχάρων, βιταμινών, πολυφαινολών και άλλων
ουσιών που βρίσκονται στα τρόφιμα. Επίσης, κατά το ψήσιμο σε υψηλές
θερμοκρασίες σχηματίζονται λόγω της πυρόλυσης πισσώδεις ουσίες, το
γνωστό «καρβουνιασμένο» τμήμα των τροφίμων με σκούρο καφέ ή μαύρο χρώμα.
Τρώμε Βαρέα Μέταλλα
Όπως και η Ασπαρτάμη ήταν ένα αποτυχημένο εντομοκτόνο (Η ασπαρτάμη (Nutra Sweet, Equal, Spoonful) είναι αποτυχημένο εντομοκτόνο τερμιτών.) και το φθόριο για τον έλεγχο των μαζών,(Φθόριο, Ένα Ποντικοφάρμακο Στα Δόντια Σου!) έτσι συνεχίζουν να ταϊζουν τον άνθρωπο της πόλης δηλητήρια για τον οργανισμό του, (… και Το Νερό Της Φύσης Υπό Έλεγχο) με αποτέλεσμα τις σωματικές και ψυχικές ασθένειες και θησαύρισμα των φαρμακοβιομηχανιών !!! Ω τι πρωτότυπο !!!!
Η κύρια μέθοδος παραγωγής του ακρυλαμιδίου είναι χημική
και συνίσταται στην υδάτωση του ακρυλονιτριλίου από θειικό οξύ με
παρουσία ανηγμένου χαλκού ως καταλύτη ενώ έχει αναφερθεί και
βιοτεχνολογική παραγωγή ακρυλαμιδίου με τη χρήση στελεχών διαφόρων
βακτηρίων (γένη Rhodococcus sp., Pseudomonas spp.) (Food Standards
Agency Report, 2002; Food Safety Authority of Ireland Report, 2002; Kim
and Hyun 2002).
Το 2002, ερευνητές
από το Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης στην Σουηδία, ανακάλυψαν με έκπληξη
τον σχηματισμό ακρυλαμιδίου στα τρόφιμα. Από τότε το ακρυλαμίδιο έχει
βρεθεί σε μεγάλο εύρος τροφίμων, επεξεργασμένων σε υψηλές θερμοκρασίες.
Το ακρυλαμίδιο μπορεί να σχηματιστεί στα τρόφιμα κατά τη θερμική
παρασκευή τους σε θερμοκρασίες που φτάνουν ή ξεπερνούν τους 120 βαθμούς
Κελσίου, όπως για παράδειγμα στο τηγάνισμα και το ψήσιμο.
Πώς σχηματίζεται η ακρυλαμίδη στα τρόφιμα; Ο
σχηματισμός του ακρυλαμιδίου στα τρόφιμα προκαλείται ως αποτέλεσμα μιας
αντίδρασης γνωστής ως αντίδραση Maillard, η οποία είναι μια χημική
αντίδραση μεταξύ ενός αμινοξέος (δομικό συστατικών των πρωτεϊνών) και
ενός σακχάρου, όπως είναι η γλυκόζη, η φρουκτόζη ή η λακτόζη.
Ο σχηματισμός
ακρυλαμιδίου είναι μόνο εν μέρει κατανοητός, καθώς η αντίδραση Maillard
είναι από τις πιο περίπλοκες χημικές αντιδράσεις που συμβαίνουν στα
τρόφιμα. Παρ’ όλα αυτά, ο σχηματισμός και η συγκέντρωση του ακρυλαμιδίου
στα τρόφιμα φαίνεται να εξαρτάται από το είδος του τροφίμου, τη
θερμοκρασία και τη διάρκεια για την οποία θερμαίνεται το τρόφιμο.
Γενικά, τα αμυλώδη τρόφιμα (π.χ. ψωμί, πατάτα) που έχουν μαγειρευτεί σε
υψηλότερες θερμοκρασίες και για μεγαλύτερες χρονικές περιόδους περιέχουν
αυξημένα επίπεδα ακρυλαμιδίου.
Πέρα από τον χρόνο
μαγειρέματος και τη θερμοκρασία, η έρευνα έχει δείξει ότι και τα επίπεδα
ενός αμινοξέος γνωστού ως ασπαραγινικό οξύ σχετίζονται με τον
σχηματισμό ακρυλαμιδίου. Το συγκεκριμένο αμινοξύ έχει παρόμοια χημική
δομή με το ακρυλαμίδιο, που υποδηλώνει ότι υπάρχει η πιθανότητα κατά την
αντίδραση Maillard το ασπαραγινικό οξύ να μετατραπεί σε
ακρυλαμίδιο.
Ποια είναι τα επίπεδα ακρυλαμίδης που βρίσκονται στα τρόφιμα; Σε
γενικές γραμμές οι επιστήμονες συμφωνούν στο ότι τα τρόφιμα που
περιέχουν τις υψηλότερες ποσότητες ακρυλαμιδίου είναι τα τηγανητά, τα
βαθιά τηγανητά και τα ψητά στο φούρνο, όπως κέικ, ψωμί, τηγανητές
πατάτες. Η Συντονιστική Ειδική Επιτροπή για τα Πρόσθετα των Τροφίμων
(Joint Expert Committee on Food Additives, JECFA) αναφέρει ότι τα
τρόφιμα εκείνα που συνεισφέρουν περισσότερο στη συνολική πρόσληψη
ακρυλαμιδίου στις περισσότερες χώρες είναι τα πατατάκια (16-30%) και τα
συναφή σνακ (69-46%), ο καφές (13-39%), τα γλυκίσματα και τα μπισκότα
(10-20%), και τα αρτοσκευάσματα (10-30%).
Είναι επικίνδυνη για τον άνθρωπο η ακρυλαμίδη στα τρόφιμα;
Η πρώην Επιστημονική Επιτροπή για τα Τρόφιμα (Scientific Committee on
Food, SCF) ανακοίνωσε την άποψή της για τις πιθανές αρνητικές συνέπειες
του ακρυλαμιδίου των τροφίμων στην υγεία. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας
(World Health Organization, WHO) αναφέρει ότι
«το ακρυλαμίδιο ανήκει σε μια κατηγορία χημικών ουσιών, οι οποίες θεωρούνται ότι δεν έχουν αναγνωρισμένο κατώφλι πρόσληψης για την πρόκληση επιδράσεων στην υγεία. Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και πολύ μικρές συγκεντρώσεις επισύρουν πολύ μικρό κίνδυνο, αλλά όχι μηδενικό».
Το 2005 η επιτροπή
για τους μολυντές της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια Τροφίμων
(European Food Safety Authority, EFSA), υιοθέτησε τα συμπεράσματα της
JECFA σχετικά με το ότι πρέπει να καταβληθεί προσπάθεια για να μειωθεί η
έκθεση στη συγκεκριμένη ουσία.
1) το ακρυλαμίδιο στα τρόφιμα αποτελεί παράγοντα κινδύνου για καρκίνο,
2) τα επίπεδα ακρυλαμιδίου στα τρόφιμα είναι δυνατό να μειωθούν, αλλά όχι να μηδενιστούν,
3) υπάρχουν διαθέσιμες αναλυτικές μέθοδοι για την ανίχνευση του ακρυλαμιδίου στα τρόφιμα,
4) το μαγείρεμα των τροφίμων μπορεί να παράγει και άλλες ουσίες που σχετίζονται με την υγεία του ανθρώπου.
Οι ερευνητές σήμερα
εξετάζουν την πιθανότητα μείωσης των επιπέδων ακρυλαμιδίου στα τρόφιμα
μέσω αναστολής της αντίδρασης αμαύρωσης κατά το μαγείρεμα,
χρησιμοποιώντας τεχνικές σύγχρονης γεωργίας και βιοτεχνολογίας. Για
παράδειγμα, έχει δειχθεί ότι αυξάνοντας τα επίπεδα θειικών και
μειώνοντας τα επίπεδα νιτρικών αλάτων στο χώμα, μειώνονται τα επίπεδα
ακρυλαμιδίου σε ορισμένους καρπούς.
Επιπλέον, με τη χρήση
γενετικής τροποποίησης οι ερευνητές κατάφεραν να παράγουν μια εντελώς
νέα ποικιλία πατάτας, η οποία περιέχει χαμηλότερα επίπεδα σακχάρων από
τις συμβατικές πατάτες. Η μείωση του επιπέδου των αναγωγικών σακχάρων
(π.χ. της γλυκόζης) στις πατάτες είναι πιθανό να οδηγεί σε μείωση του
ακρυλαμιδίου, καθώς αυτός ο τύπος σακχάρου είναι το κυριότερο συστατικό
της αντίδρασης Maillard, μέσω της οποίας σχηματίζεται η ανεπιθύμητη
ουσία.
Τα οφέλη του μαγειρέματος:
Σε γενικές γραμμές υπάρχουν πάρα πολλά οφέλη που σχετίζονται με το
μαγείρεμα των τροφίμων, τα οποία δεν πρέπει να λησμονούνται. Εκτός από
τη βελτίωση της γευστικότητας και των οργανοληπτικών ιδιοτήτων των
τροφίμων, το σωστό μαγείρεμα μειώνει επίσης τον κίνδυνο τροφικών
δηλητηριάσεων. Επιπλέον, η διαδικασία του μαγειρέματος καθιστά μια σειρά
από απαραίτητα θρεπτικά συστατικά πιο άμεσα διαθέσιμα, έτσι ώστε το
ανθρώπινο σώμα να μπορεί να τα χρησιμοποιεί πιο εύκολα.
- Να αποφεύγεται η
αποθήκευση πατατών στο ψυγείο καθώς οι χαμηλές θερμοκρασίες μπορεί να
οδηγήσουν σε αύξηση της συγκέντρωσης των συστατικών (π.χ. γλυκόζη) που
συνεισφέρουν στο σχηματισμό του ακρυλαμιδίου. Είναι προτιμότερο η
αποθήκευση πατατών να γίνεται σε περιβάλλον δροσερό και ξηρό αλλά όχι σε
ψυγείο.
- Το ζεμάτισμα των
λωρίδων πατάτας σε νερό ή η εμβάπτιση τους σε κρύο νερό για 30 λεπτά – 2
ώρες πριν από το τηγάνισμα, μειώνει τα επίπεδα σακχάρων και κατά
συνέπεια τα επίπεδα ακρυλαμιδίου.
- Το τηγάνισμα της
πατάτας (σε λωρίδες ή φέτες) να γίνεται σε θερμοκρασίες που δεν θα
ξεπερνούν τους 175 oC και μέχρι να αποκτήσουν χρυσαφένιο χρώμα. Να
αποφεύγεται η κατανάλωση προϊόντων που έχουν σκούρο χρώμα μετά το
τηγάνισμα.
- Να ελέγχεται η αξιοπιστία των θερμομέτρων που χρησιμοποιούνται στις φριτέζες.
- Το ψήσιμο στο φούρνο να γίνεται σε θερμοκρασίες που δεν θα ξεπερνούν τους 200oC (180 oC για ψήσιμο με ζεστό αέρα).
- Να συμβουλεύονται τις οδηγίες χρήσης στις συσκευασίες των προϊόντων.
- Οι ωμές τροφές δεν περιέχουν καθόλου ακρυλαμίδιο.
-Το νερό βράζει ή
μετατρέπεται σε ατμό στους 100ο C. Αυτό κάνει το μαγείρεμα στον ατμό την
προτιμώμενη μέθοδο μαγειρέματος για πατάτες, όπως και για κάθε τροφή
που περιέχει ασπαραγίνη (π.χ. σπαράγγια, σιτάρι, γλυκοπατάτες κ.λπ.)
-Το σημείο καπνού για
όλα τα μαγειρικά έλαια είναι πολύ υψηλότερο από τους 120ο C, που
σημαίνει ότι είναι σκόπιμο να αποφεύγετε όλα τα τηγανισμένα τρόφιμα που
περιέχουν ασπαραγίνη.
- Αποφεύγετε τα πατατάκια, τις τηγανητές πατάτες, καθώς και το ψωμί και τα δημητριακά που είναι ψημένα πάνω από τους 120ο C.
- Να αποφεύγεται το υπερβολικό ψήσιμο του ψωμιού, της πίτσας, των μπισκότων.
-Τήρηση των γενικών
κανόνων της υγιεινής διατροφής και του «μέτρου» και της «μεσότητας»,
δηλαδή τον περιορισμό της υπερβολικής κατανάλωσης τροφίμων που έχουν
υποστεί τηγάνισμα ή ψήσιμο για παρατεταμένο χρονικό διάστημα, την
προτίμηση νωπών φρούτων και λαχανικών, το βρασμό ως τρόπο μαγειρέματος
ορισμένων τροφίμων και την εν γένει «Μεσογειακή δίαιτα» ως τρόπο
διατροφής.
Ήδη οι φορείς ελέγχου
τροφίμων του εξωτερικού ασχολούνται με τις διάφορες μεθόδους ποσοτικού
προσδιορισμού του ακρυλαμιδίου, τη μελέτη των σταδίων που περιορίζουν
την ταχύτητα σύνθεσης του προϊόντος αυτού (rate-limiting steps) στα
διάφορα ήδη τροφίμων τα οποία εμπλέκονται με την παρουσία ακρυλαμιδίου,
καθώς επίσης και σε μελέτες Επιδημιολογίας και Έκθεσης στο προϊόν αυτό.
Βιβλιογραφία
EFSA, 2003, White paper on acrylamide. pp 1-8
FAO/WHO (2002) Final report. Acrylamide in food. pp 4-14
Food Standards agency (2002) Study of Acrylamide in Food. Background information and research findings. pp 3-7
Food
Safety Authority of Ireland Report (2002) Food safety authority comment
on Swedish study into cancer chemicals in food. pp 1-2
B.Y.
Kim, H.H. Hyun (2002) Production of acrylamide usinf immobilized cells
of Rhodococcus rhodochrus M33. Biotechnol Bioproc Eng 7, 194-200
D. Mottram, B. Wedzicha, A. Dodson (2002) Acrylamide is formed in the Maillard reaction. Nature 419, 448
SANCO/2002/999/1 (2002) Opinion of the scientific comitee on food on new
finding regarding the presence of acrylamide in food. pp 3-11
SANCO/2002/999/2 (2002) Report of Finnish Food Agency. pp 1
SANCO/2002/03216/00/00 (2002) Report of the National Commodity Inspectorate. Acrylamide in grain and potato products. pp 3-7
SANCO-2002-03288 (2002) French Food Safety Authority Report. Acrylamide: Information point. pp 1-3
Swedish Scientific Committee (2002) Acrylamide in Food: Mechanisms of
formation and influencing factors during heating of foods. pp 7-18
R. Stadler, I.
Blank, N. Varga, F. Robert, J. Hau, P. Guy, M.C. Robert, S. Riediker
(2002) Acrylamide from Maillard reaction products. Nature 419, 449
Ε. Tareke, P. Rydberg, P. Karlsson,
S. Eriksson, M. Torquist (2002) Analysis of acrylamide, a carcinogen
formed in heated foodstuffs. J Agric Food Chem 50, 4998-5006πηγή
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου